รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ปี 2025
(nobelprize.org)- John Clarke, Michel H. Devoret, John M. Martinis ทำให้เห็นว่า ปรากฏการณ์ควอนตัม ซึ่งตามปกติเป็นไปได้เฉพาะในระดับจุลภาค สามารถเกิดขึ้นได้ในระบบที่มีขนาดใหญ่พอจะถือไว้ในมือ
- พวกเขาพิสูจน์โดยตรงถึง การทะลุอุโมงค์ควอนตัมระดับมหภาค และ การควอนไทซ์พลังงาน ในระบบที่ประกอบด้วยอนุภาคจำนวนมาก ผ่าน วงจรไฟฟ้ายิ่งยวด
- ในการทดลอง ระบบเปลี่ยนสถานะด้วย ปรากฏการณ์การทะลุอุโมงค์ และดูดกลืนหรือปล่อยพลังงานได้เพียงในปริมาณที่กำหนดเท่านั้น
- งานวิจัยครั้งนี้มอบความเข้าใจอย่างลึกซึ้งต่อ ผลควอนตัมที่สังเกตได้ในระดับมหภาค รวมถึงนัยสำคัญทั้งในเชิงทฤษฎีและการทดลอง
- ความสำเร็จนี้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สำคัญ ซึ่งเป็นรากฐานของการพัฒนา เทคโนโลยีควอนตัม และการทำให้ คอมพิวเตอร์ควอนตัม เกิดขึ้นจริง
คุณสมบัติควอนตัมที่สังเกตได้ในระดับขนาดมนุษย์
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ปี 2025 ได้แก่ John Clarke, Michel H. Devoret, John M. Martinis ได้พิสูจน์ผ่านการทดลองว่า ปรากฏการณ์อันแปลกประหลาดของโลกควอนตัม สามารถปรากฏในระบบที่มีขนาดใหญ่พอจะถือไว้ในมือได้ วงจรไฟฟ้ายิ่งยวดที่พวกเขาสร้างขึ้นแสดงการทะลุอุโมงค์ระหว่างสถานะต่าง ๆ ราวกับเคลื่อนที่ทะลุกำแพง และวงจรดังกล่าวยังดูดกลืนหรือปล่อยพลังงานได้เฉพาะในขนาดที่กำหนด ตามที่ กลศาสตร์ควอนตัม ทำนายไว้
ชุดการทดลองอันพลิกวงการ
- กลศาสตร์ควอนตัมอธิบายปรากฏการณ์ในระดับ อนุภาคเดี่ยว แต่ใน ปรากฏการณ์ระดับมหภาค ที่พบในชีวิตประจำวัน ผลควอนตัมมักไม่ปรากฏให้เห็น
- อย่างไรก็ตาม Clarke, Devoret และ Martinis ได้ตรวจสอบเชิงทดลองถึง การทะลุอุโมงค์ควอนตัมระดับมหภาค ในวงจรไฟฟ้าที่สร้างจาก ตัวนำยิ่งยวด ซึ่งอนุภาคจำนวนมากเคลื่อนที่ร่วมกันราวกับเป็นอนุภาคขนาดยักษ์เพียงตัวเดียว
- ต่างจากกรณีการประยุกต์ใช้ การทะลุอุโมงค์ควอนตัม แบบเดิม เช่น การสลายตัวของนิวเคลียส ปรากฏการณ์นี้ได้รับการยืนยันในระบบที่มีอนุภาคนับพันล้านเคลื่อนที่พร้อมกันอย่างสอดประสาน
- วงจรทดลองประกอบด้วยตัวนำยิ่งยวดสองตัวและกำแพงฉนวนบางที่ยังนำไฟฟ้าได้ (Josephson junction) ทำให้การเคลื่อนที่แบบหมู่ของ Cooper pair สามารถอธิบายได้ด้วยฟังก์ชันคลื่นเดียว
กลศาสตร์ควอนตัมที่ข้ามอุโมงค์และข้ามพรมแดน
- การทะลุอุโมงค์ควอนตัม เป็นผลที่รู้จักกันดีอยู่แล้วในอนุภาคเดี่ยว แต่ผู้ได้รับรางวัลครั้งนี้พิสูจน์ว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันในอนุภาคจำนวนมาก และปรากฏในระดับมหภาคได้ด้วย
- Cooper pair ถูกผูกไว้ใน สถานะควอนตัมเดียวกัน จึงสามารถมองได้ทั้งว่าเป็นอนุภาคยักษ์หนึ่งตัว และเป็นฟังก์ชันคลื่นรวมของระบบ
- Josephson junction เป็นองค์ประกอบหลักในการศึกษาปรากฏการณ์ควอนตัม โดยส่วนฉนวนบางระหว่างตัวนำยิ่งยวดสองฝั่งเปิดทางให้ศึกษาปฏิสัมพันธ์ของฟังก์ชันคลื่นและผลควอนตัมระดับมหภาคได้ในการทดลอง
ความท้าทายเชิงทดลองของกลุ่มวิจัย
- John Clarke เป็นผู้นำงานวิจัยด้าน ตัวนำยิ่งยวดและ Josephson junction หลากหลายแขนงที่ Berkeley
- Michel Devoret ในฐานะนักวิจัยหลังปริญญาเอก และ John Martinis ในฐานะนักศึกษาปริญญาเอก ได้ร่วมมือกับ Clarke ทั้งสามคนประสบความสำเร็จในการหาหลักฐานเชิงทดลองและการวัดอย่างแม่นยำของ การทะลุอุโมงค์ควอนตัมระดับมหภาค
- ในการทดลอง มีการจ่ายกระแสอ่อน ๆ ให้กับ Josephson junction โดยเริ่มจากการสังเกตสถานะ 0 โวลต์ และเมื่อเวลาผ่านไปจะบันทึกการเปลี่ยนแปลงแบบควอนตัมเชิงตัวเลขที่เกิดแรงดันไฟฟ้าขึ้นผ่านการทะลุอุโมงค์
- การทดลองเดียวกันถูกทำซ้ำหลายครั้งเพื่อสะสม ข้อมูลเชิงสถิติ และวิเคราะห์การกระจายของ เวลารอการทะลุอุโมงค์ คล้ายกับการวัดครึ่งชีวิตของการสลายตัวของนิวเคลียส
การควอนไทซ์พลังงานและความแม่นยำเชิงทดลอง
- ผลการทดลองยืนยันว่า กลุ่มของ Cooper pair เกิด การเปลี่ยนสถานะพลังงานพร้อมกัน ราวกับเป็นอนุภาคยักษ์หนึ่งตัว และยังยืนยัน การควอนไทซ์พลังงาน ที่ดูดกลืนหรือปล่อยพลังงานได้เฉพาะในขนาดที่กำหนด
- เมื่อป้อนไมโครเวฟเพื่อยกระบบไปยังสถานะพลังงานที่สูงขึ้น ระบบจะแสดง เวลารอการทะลุอุโมงค์ที่สั้นลง ซึ่งสอดคล้องกับคำทำนายของกลศาสตร์ควอนตัม
นัยสำคัญเชิงปฏิบัติและเชิงทฤษฎี
- ปรากฏการณ์ควอนตัมระดับมหภาคที่รู้จักกันก่อนหน้านี้ (เช่น เลเซอร์ ตัวนำยิ่งยวด และซูเปอร์ฟลูอิด) เป็นผลจากการรวมกันของคุณสมบัติควอนตัมรายตัวของสสาร แต่การทดลองครั้งนี้พิสูจน์ว่า กลุ่มขนาดใหญ่ทั้งกลุ่มเองก็อยู่ในสถานะควอนตัม
- การทดลองนี้เทียบได้กับการทดลองทางความคิดเรื่อง แมวของ Schrödinger และพิสูจน์ว่า กลุ่มอนุภาคจำนวนมากก็ปฏิบัติตามกฎของกลศาสตร์ควอนตัมจริง
- สถานะควอนตัมระดับมหภาคเป็นรากฐานของการพัฒนาเทคโนโลยีล้ำสมัย เช่น แพลตฟอร์มการทดลองใหม่อย่าง อะตอมสังเคราะห์ และการสร้างคิวบิตของ คอมพิวเตอร์ควอนตัม
- โดยเฉพาะ John Martinis ได้ประกาศ การทดลองคอมพิวเตอร์ควอนตัม ที่นำ สถานะ 0 และ 1 ของคิวบิต มาสร้างขึ้นโดยตรงในวงจร โดยต่อยอดจากผลสำเร็จเชิงทดลองนี้
บทสรุป
- รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ปี 2025 มอบให้แก่ Clarke, Devoret และ Martinis จากการพิสูจน์เชิงทดลองเป็นครั้งแรกของ การทะลุอุโมงค์ควอนตัมและการควอนไทซ์พลังงานในวงจรไฟฟ้าระดับมหภาค
- งานวิจัยนี้ผลักดันทั้ง ความก้าวหน้าเชิงทดลองและเชิงทฤษฎีของกลศาสตร์ควอนตัม และการบุกเบิกขอบเขตเทคโนโลยีใหม่
ข้อมูลเพิ่มเติม
- เอกสารพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ละเอียดกว่านี้เกี่ยวกับรางวัลโนเบลปีนี้ ดูได้ที่ www.kva.se และ www.nobelprize.org
- ข้อมูลเกี่ยวกับ Press conference การบรรยาย และนิทรรศการ สามารถดูได้ที่ www.nobelprizemuseum.se
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ปี 2025
- John Clarke: เกิดปี 1942 ที่เคมบริดจ์ สหราชอาณาจักร, จบปริญญาเอกจาก University of Cambridge ในปี 1968, ปัจจุบันเป็นศาสตราจารย์ที่ University of California, Berkeley
- Michel H. Devoret: เกิดปี 1953 ที่ปารีส ฝรั่งเศส, จบปริญญาเอกจาก Paris-Sud University ในปี 1982, ปัจจุบันเป็นศาสตราจารย์ที่ Yale University/University of California, Santa Barbara
- John M. Martinis: เกิดปี 1958, จบปริญญาเอกจาก University of California, Berkeley ในปี 1987, ปัจจุบันเป็นศาสตราจารย์ที่ University of California, Santa Barbara
“การค้นพบการทะลุอุโมงค์ควอนตัมระดับมหภาคและการควอนไทซ์พลังงานในวงจรไฟฟ้า”
1 ความคิดเห็น
ความคิดเห็นจาก Hacker News
ผมเคยเรียนวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์จากผู้ได้รับรางวัลโนเบล
ในเส้นทางฟิสิกส์และช่วงทำปริญญาเอก วิชาอิเล็กทรอนิกส์แอนะล็อกเป็นวิชาที่ยากที่สุดและให้ความคุ้มค่ามากที่สุดสำหรับผม
ผมเคยอยู่ในแล็บทั้งคืน พยายามทำให้ฟิลเตอร์ทำงาน แล้วก็นอนแค่ไม่กี่ชั่วโมงก่อนกลับเข้าแล็บอีกครั้งก่อนพระอาทิตย์ขึ้น
ส่วนใหญ่ก็เพราะผัดวันประกันพรุ่ง แต่ช่วงเวลานั้นเป็นความทรงจำที่ยอดเยี่ยมจริง ๆ
แนวคิดที่ผมไม่เข้าใจที่สุดตอนนั้นคือแหล่งกระแส
ผมคุ้นเคยกับแหล่งแรงดัน แต่แหล่งกระแสดูเหมือนเวทมนตร์บางอย่าง
ผมถามศาสตราจารย์ Martinis แต่ดูเหมือนเขาจะไม่เข้าใจว่าทำไมผมถึงไม่เข้าใจ
คำตอบคือฟีดแบ็ก (การควบคุมแบบฟีดแบ็ก)
แหล่งแรงดันที่ดีก็ต้องใช้ฟีดแบ็กเหมือนกัน
ศาสตราจารย์คงคุ้นกับฟีดแบ็กมากเกินไปจนไม่ได้พูดว่านี่คือหัวใจสำคัญ ขณะที่ผมไม่เคยได้ยินแนวคิดเรื่องการควบคุมมาก่อนเลย
สุดท้ายผมสมัครเข้าแล็บของอาจารย์ในฐานะนักวิจัยระดับปริญญาตรี แต่ก็ถูกปฏิเสธ
โดยส่วนตัวผมคิดว่าเป็นเพราะผมไม่เข้าใจแนวคิดเรื่องแหล่งกระแส แต่อาจเป็นเพราะสมัครช้า หรืออาจเป็นเพราะได้เกรด A- (เพราะผัดวันประกันพรุ่ง) ก็ได้
จากนั้นผมก็ไปหานักวิจัยด้านชีวฟิสิกส์ และนับจากนั้นก็กลายเป็นนักชีวฟิสิกส์ไปบนเส้นทางที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง
มองย้อนกลับไปตอนนี้ ผมคิดว่าตัวเองโชคดี
ผมไม่เคยคิดเลยว่าชีวฟิสิกส์จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต
แน่นอนว่าถ้าผมไปทางควอนตัมแมททีเรียลหรือสาย QI/QC มันก็คงสนุกเหมือนกัน
ตอนนี้ผมกำลังเรียนจาก Mike and Ike(ตำราเรียน) และรู้สึกว่าน่าสนใจมาก
หลังจบปริญญาเอก ผมได้ร่วมก่อตั้งสตาร์ตอัปด้าน industrial control & automation
ตอนนี้ผมเข้าใจฟีดแบ็กและแหล่งกระแสได้ค่อนข้างดีแล้ว (ใช้เวลานาน แต่สุดท้ายก็เรียนรู้ได้)
(อีกประเด็นสำคัญคือ แหล่งแรงดันที่ดีจะปรับความต้านทาน ส่วนแหล่งกระแสที่ดีจะปรับแรงดัน นี่เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ผมรู้สึกว่าแหล่งกระแสเข้าใจยากกว่า เพราะผมคุ้นกับแหล่งแรงดันอย่างแบตเตอรี่มากเกินไป จริง ๆ แล้วผมน่าจะตั้งคำถามกับมันให้มากกว่านี้ด้วย ผมยังได้เรียนรู้อีกว่าในทางปฏิบัติ แหล่งแรงดันอุดมคติ (ความต้านทานสูงมาก) สร้างได้ค่อนข้างง่าย แต่แหล่งกระแสอุดมคติ (ความต้านทาน 0) นั้นยากมากจริง ๆ)
ประโยคที่ว่า "แหล่งแรงดันที่ดีจะปรับความต้านทาน ส่วนแหล่งกระแสที่ดีจะปรับแรงดัน" อาจทำให้สับสนเล็กน้อย
อยากถามว่าหมายถึงแหล่งแรงดันควบคุมกระแส และแหล่งกระแสควบคุมแรงดันหรือเปล่า (อาจไม่ได้มีความหมายมากนัก แต่ผมแค่อยากถาม)
ถ้าคุณสร้างแหล่งกระแสอุดมคติแล้วตั้งไว้ที่ 50mA จากนั้นเอาไปจิ้มใครสักคน มันก็คงน่ากลัวพอสมควร
ที่เขียนว่า "เข้าใจดี*" นั้นเป็นการพิมพ์ผิด (น่าเสียดายที่แก้ไม่ได้)
มันเป็นไปได้เหมือนกันที่จะสร้างแหล่งกระแสคงที่แบบไม่มีฟีดแบ็ก แม้จะไม่มีประสิทธิภาพก็ตาม
Fred Ramsdell ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ประจำปี 2025 ในครั้งนี้
มีรายงานว่าตอนนี้เขากำลังเดินป่าแบบ "off-grid" อย่างสมบูรณ์ จึงติดต่อไม่ได้
บทความที่เกี่ยวข้อง
Devoret และ Martinis ก็กำลังพาวิศวกรรมควอนตัมก้าวไปสู่อีกระดับจริง ๆ
Devoret อยู่ที่ Google Quantum AI และ Martinis อยู่ที่ Qolab
เพื่อนของผมก็กำลังทำปริญญาเอกกับ Devoret และผมก็รู้จักคนที่ทำงานกับ Martinis ด้วย
ด้วยรางวัลโนเบลครั้งนี้ ทั้งสองคนน่าจะได้รับคำเชิญไปบรรยายรับเชิญและปาฐกถาหลักมากมาย เลยสงสัยว่าจะได้เจอหน้าอาจารย์ที่ปรึกษาอีกไหม
การบรรยายรับเชิญส่วนใหญ่เจ้าตัวเลือกได้เอง แต่มีข้อยกเว้นอยู่หนึ่งอย่าง
ตามกฎของรางวัลโนเบล ผู้ได้รับรางวัลต้องบรรยายหนึ่งครั้งภายใน 6 เดือนในหัวข้อที่กำหนดโดยสถาบันผู้มอบรางวัลโนเบล
การบรรยายของรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ปี 2024 (ว่าด้วยรากฐานของโครงข่ายประสาท) ก็จัดขึ้นก่อนพิธีมอบรางวัลไม่นาน และสามารถรับชมได้ทางช่องการศึกษาออกอากาศของสวีเดนและ YouTube
ลิงก์วิดีโอที่เกี่ยวข้อง
รู้สึกแปลกนิดหน่อยที่เห็น Devoret ได้รับความสนใจแบบเดี่ยว ๆ โดยไม่มี Schoelkopf
ผมเคยใช้เวลาอยู่ที่ภาควิชาฟิสิกส์ของ UCSB และได้พบศาสตราจารย์ Martinis
ในบรรดานักฟิสิกส์เชิงทดลอง ศาสตราจารย์ Martinis มีความรู้ด้านอิเล็กทรอนิกส์และการวัดมากกว่านักศึกษาวิศวกรรมไฟฟ้าทั่วไปเสียอีก
เขาเคยแชร์วงจร เอกสาร ไฟล์ CAD และทรัพยากรอื่น ๆ ที่พัฒนาขึ้นในรูปแบบวิกิ และยังเปิดเผยซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สสำหรับควบคุมอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ด้วย
ภูมิใจที่ UCSB ได้โนเบลอีกครั้ง
ควรพูดด้วยว่างานวิจัยส่วนใหญ่ที่ทำให้ Martinis ได้รับโนเบลนั้นทำที่ NIST (สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติของสหรัฐฯ สังกัดกระทรวงพาณิชย์)
ถ้าอยากเข้าใจว่าปรากฏการณ์ควอนตัมและผลควอนตัมระดับมหภาคเหล่านี้สำคัญและน่าสนใจอย่างไร ผมอยากแนะนำ “Through Two Doors at Once” ของ Anil Ananthaswany
น่าทึ่งที่ University of California, Berkeley และ University of Cambridge ยังคงเพิ่มรายชื่อศิษย์เก่าผู้ได้รับรางวัลโนเบลที่โดดเด่นอย่างต่อเนื่อง
ส่วน Paris-Sud University ผมเพิ่งเคยได้ยินชื่อเป็นครั้งแรก และนี่ก็เท่ากับเป็นผู้ได้รับรางวัลโนเบลคนที่สี่จากมหาวิทยาลัยนั้น
หลายกรณีสถาบันการศึกษาและสถาบันวิจัยแยกจากกัน และงานวิจัยกับปริญญาจำนวนมากก็เกิดจากความร่วมมือของหลายมหาวิทยาลัย/สถาบันวิจัย
ตัวอย่างเช่น แล็บหนึ่งแห่งอาจดำเนินงานร่วมกันโดย 5 มหาวิทยาลัยและ 3 สถาบันวิจัยแห่งชาติ และนักศึกษาก็อาจได้รับปริญญาที่ออกชื่อโดยอีกสถาบันหนึ่งผ่านโครงการปริญญาร่วมของหลายสถาบัน
เพราะอย่างนี้ คนนอกจึงเข้าใจโครงสร้างทั้งหมดได้ยากพอสมควร
ขอถามแบบคนสายศิลป์หน่อย
"ลูกบอลที่ขว้างใส่กำแพงจะเด้งกลับเสมอ แต่อนุภาคในโลกจุลภาคอาจทะลุสิ่งกีดขวางแล้วไปโผล่อีกด้านได้ นี่เรียกว่าการทะลุอุโมงค์"
ผมสงสัยว่าปรากฏการณ์นี้หมายถึงอนุภาคไม่ได้ชนกำแพงจริง ๆ แต่ผ่านช่องว่างเล็กจิ๋วไปได้ หรือว่ามีบางอย่างที่แปลกกว่านั้นเกิดขึ้นกันแน่
คำถามนี้ไม่โง่เลย
ในเชิงคลาสสิก เราอาจจินตนาการได้ว่าอนุภาคเล็ดลอดอ้อมกำแพงไปมา
แต่การทะลุอุโมงค์ในกลศาสตร์ควอนตัมเป็นแนวคิดที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง
"กำแพง" ในที่นี้หมายถึงกำแพงพลังงานมากกว่าวัตถุจริง
ในเชิงคลาสสิก ถ้าอนุภาคมีพลังงานไม่พอจะข้ามกำแพงนั้น มันก็ไม่มีทางผ่านไปได้เลย แต่ในกลศาสตร์ควอนตัม อนุภาคมีความเป็นคลื่น และแม้แอมพลิจูดของฟังก์ชันคลื่นจะลดลงเมื่อผ่านกำแพง ก็ไม่ได้กลายเป็นศูนย์
ผลคืออีกด้านของกำแพงยังมีความน่าจะเป็นเล็กน้อยที่อนุภาคจะมีอยู่ จึงสามารถตรวจวัดพบได้จริงที่อีกด้าน
สิ่งที่น่าทึ่งของการทดลองที่อยู่เบื้องหลังรางวัลโนเบลครั้งนี้คือ ไม่ได้วัดการทะลุอุโมงค์ของอนุภาคเดี่ยวอย่างอิเล็กตรอน แต่เป็นการทะลุอุโมงค์พร้อมกันของอนุภาคจำนวนมากที่แชร์ฟังก์ชันคลื่นระดับมหภาค
พวกมันอยู่ใน 'สถานะเชิงสอดคล้อง' ที่ฟังก์ชันคลื่นทอดข้ามกำแพงและเชื่อมต่อกัน ผลคือยังมีแอมพลิจูดความน่าจะเป็นที่มีนัยสำคัญอยู่ด้านตรงข้ามของกำแพง จนสามารถสังเกตได้จริง
ใช่ มันเป็นปรากฏการณ์ที่แปลกกว่านั้นอีก
ลองนึกภาพว่าอนุภาคหนึ่งอยู่ในสถานะพลังงานต่ำ A แล้วต้องผ่านสถานะพลังงานสูง B ตรงกลาง ก่อนจะไปยังสถานะพลังงานต่ำ C อีกด้านหนึ่ง
ในเชิงคลาสสิก ถ้าไม่มีพลังงานจากภายนอกเพิ่มเข้ามา มันจะไปจาก A ถึง C ไม่ได้ แต่ในความเป็นจริงกลับมีการสังเกตเห็นว่าอนุภาคย้ายจาก A ไป C ได้ราวกับเทเลพอร์ต ทั้งที่ไม่ได้รับพลังงานเพิ่ม
จึงเกิดคำถามว่าอนุภาคได้ผ่าน B จริงหรือไม่ (เข้าใจได้ว่ามันดูเหมือนไม่ได้ผ่าน B จริง ๆ)
เวอร์ชันแบบย่อของปรากฏการณ์นี้คล้ายกับแนวคิดเรื่อง "กำแพงศักย์"
เหมือนลูกบอลที่อยู่หน้าภูเขา (กำแพงพลังงาน) ถ้าไม่มีความเร็วพอก็ข้ามไม่ได้ ในกลศาสตร์คลาสสิก อนุภาคจะข้ามกำแพงได้ก็ต่อเมื่อมีพลังงานเพียงพอ
แต่ในควอนตัม ต่อให้พลังงานไม่พอ ฟังก์ชันคลื่นก็ยังลดลงแบบเอ็กซ์โปเนนเชียลภายในกำแพงโดยไม่เป็นศูนย์สนิท ผลคือยังมีโอกาสที่อนุภาคจะไปปรากฏอีกด้านหนึ่ง
ในกลศาสตร์ควอนตัม จะมีฟังก์ชันคลื่นติดไปกับ "ลูกบอล" (หรืออนุภาคในอุดมคติ)
ถ้าคำนวณฟังก์ชันคลื่นนี้ ก็จะพบว่าความน่าจะเป็นที่อนุภาคจะอยู่หลังกำแพงยังไม่เป็นศูนย์
อาจมีคำอธิบายที่ลึกกว่านี้ก็ได้ แต่เท่าที่ผมเข้าใจ มันเป็นแบบนี้
"อนุภาคเดี่ยว" ในที่นี้ไม่ใช่อนุภาคแบบลูกบอลคลาสสิกที่เราคุ้นเคย แต่เป็น "วัตถุควอนตัม" ที่ทำตัวได้ทั้งเป็นคลื่นและเป็นอนุภาคขึ้นอยู่กับสถานการณ์
เป็นแนวคิดที่ลึกลับอยู่ไม่น้อยจริง ๆ
เช้านี้ผมอ่านบทความของ New York Times ด้วย แต่ไม่ค่อยพอใจเท่าไร
เลยเข้ามาที่ HN เพื่อหาข้อมูลที่ดีกว่า และก็เจอบทความกับคำอธิบายที่ดีกว่าจริง ๆ เลยพอใจมาก
บทความที่แชร์กันที่นี่อยู่ในระดับนักเรียนมัธยมปลาย แต่ในฐานะอดีตนักฟิสิกส์ระดับปริญญาเอก ผมก็ยังเข้าใจทั้งการทดลองและทฤษฎีได้ดี
ทุกปีผมเฝ้ารอเสมอว่ารางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์จะยกย่องการค้นพบที่ปฏิวัติวงการแบบไหน
แค่คิดว่าจะได้เรียนรู้ความก้าวหน้าล่าสุดต่อไปในอนาคตก็น่าตื่นเต้นมากแล้ว