- ขณะที่การเสพติดสมาร์ตโฟนและเกมถูกมองว่าเป็นปัญหาของวัยรุ่น ปัจจุบันการใช้หน้าจอของผู้สูงอายุที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วกำลังได้รับความสนใจในฐานะปรากฏการณ์ทางสังคมรูปแบบใหม่
- คนรุ่นอายุ 60 ปีขึ้นไปกำลังก้าวเข้าสู่วัยเกษียณโดยคุ้นเคยกับการใช้อุปกรณ์ดิจิทัลอยู่แล้ว ทำให้การใช้สมาร์ตโฟน แท็บเล็ต และสมาร์ตทีวีเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด
- โดยเฉพาะกิจกรรมออนไลน์ของผู้สูงอายุนั้นเป็นการเพิ่มเข้ามาจากเวลาที่เคยดูทีวีอยู่แล้ว ส่งผลให้เวลาใช้หน้าจอรวมมากกว่าคนรุ่นหนุ่มสาว
- ในเกาหลี ญี่ปุ่น และจีน ประเด็นความเสี่ยงการติดสมาร์ตโฟนในผู้สูงอายุได้กลายเป็นปัญหาสังคมแล้ว และมีรายงานผลข้างเคียง เช่น การนอนหลับไม่เพียงพอและการเคลื่อนไหวทางกายที่ลดลง
- อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญยังเน้นย้ำด้านบวกว่ากิจกรรมออนไลน์ช่วยด้านการเชื่อมโยงทางสังคมและการคงความสามารถในการรับรู้ รวมถึงชี้ถึงความเป็นไปได้ในอนาคตของการใช้ VR เพื่อปรับปรุงสุขภาพจิต
ผู้สูงอายุกับการก้าวเป็นคนรุ่นดิจิทัลแบบใหม่
- การแพร่หลายของเทคโนโลยีดิจิทัลไม่ได้ส่งผลเฉพาะกับคนรุ่นใหม่ แต่ยังแทรกซึมลึกเข้าไปในชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุด้วย
- จนถึงช่วงต้นทศวรรษ 2010 มีชาวอเมริกันอายุ 65 ปีขึ้นไปเพียง 20% ที่มีสมาร์ตโฟน แต่ตอนนี้คนส่วนใหญ่คุ้นเคยกับการใช้อินเทอร์เน็ตและแอปแล้ว
- ตามข้อมูลของสถาบันวิจัย GWI คนอายุ 65 ปีขึ้นไปมีอัตราการครอบครองแท็บเล็ต สมาร์ตทีวี e-reader และเดสก์ท็อปสูงกว่าผู้ที่อายุต่ำกว่า 25 ปี
- เวลาว่างที่เพิ่มขึ้นหลังเกษียณและความโดดเดี่ยวทางสังคมทำให้การพึ่งพาอุปกรณ์ดิจิทัลมากขึ้น
- ในสหราชอาณาจักร ผู้ที่อายุ 75 ปีขึ้นไปดูทีวีเฉลี่ยวันละ 5.5 ชั่วโมง มากกว่ากลุ่มอายุ 16~24 ปีอยู่ 5 ชั่วโมง
ตลาดใหม่ของบริษัทเทค: ผู้บริโภคสูงวัย
- บริษัทใหญ่ ๆ เช่น Apple กำลังพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เสริมฟีเจอร์เพื่อผู้สูงอายุอย่างจริงจัง
- ตัวอย่างเด่นคือหูฟังที่ทำหน้าที่เป็นเครื่องช่วยฟังได้ และ Apple Watch รุ่น ECG ที่มีฟังก์ชันแจ้งเหตุอัตโนมัติเมื่อหกล้ม
- ปัจจุบันในกลุ่มอายุ 65 ปีขึ้นไปมีประมาณ 17% ที่เป็นเจ้าของสมาร์ตวอตช์
- ราว 20% ของคนอายุ 55~64 ปีมีเครื่องเกมคอนโซล สะท้อนการเปลี่ยนแปลงสู่ยุคที่ ‘หลังเกษียณคนอาจเลือกเล่น GTA มากกว่าตีกอล์ฟ’
เวลาใช้หน้าจอที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
- แม้เวลาการรับชมทีวีและวิทยุจะยังคงเดิม แต่เวลาที่ใช้กับโซเชียลมีเดีย เกม และสตรีมมิงถูกเพิ่มเข้ามา ทำให้เวลาใช้หน้าจอรวมสูงขึ้น
- ผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปในสหราชอาณาจักรใช้เวลากับกิจกรรมออนไลน์ผ่านสมาร์ตโฟน PC และแท็บเล็ตมากกว่า 3 ชั่วโมงต่อวัน
- เมื่อนับรวมทีวีแล้ว เวลาเสพสื่อผ่านหน้าจอรวมมากกว่าคนหนุ่มสาว
- งานวิจัยในเกาหลีพบว่า 15% ของผู้มีอายุ 60~69 ปีอยู่ในกลุ่มเสี่ยงติดสมาร์ตโฟน ส่วนในจีนพบความเชื่อมโยงกับคุณภาพการนอนที่แย่ลง
ความเปราะบางและความเสี่ยงรูปแบบใหม่ของผู้สูงอายุ
- ผู้สูงอายุใช้อุปกรณ์ที่เชื่อมกับบัญชีการเงิน จึงเผชิญความเสี่ยงจากการหลอกลวงและการใช้จ่ายในเกม
- แอปส่งข้อความอย่าง WhatsApp ถูกชี้ว่าเป็นช่องทางหลักที่มิจฉาชีพใช้โจมตี
- นอกจากนี้ยังขาดระบบเฝ้าระวังและมาตรการควบคุม ทำให้การรับรู้ปัญหามักล่าช้า
- ต่างจากวัยรุ่นที่มีครูหรือผู้ปกครองคอยกำกับ ผู้สูงอายุจำเป็นต้องควบคุมเวลาใช้งานด้วยตนเอง
- ในผู้ป่วยบางรายพบว่าสาเหตุของอาการนอนไม่หลับและวิตกกังวลคือความกลัวการหลอกลวงออนไลน์หรือการ doomscrolling บนโซเชียลมีเดีย
ด้านบวกและผลต่อสุขภาพจิต
- กิจกรรมออนไลน์ช่วยบรรเทาความโดดเดี่ยวทางสังคม
- การทำพิธีทางศาสนาผ่าน Zoom โยคะออนไลน์ และชมรมอ่านหนังสือ มอบความสบายใจและความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนให้ผู้สูงอายุที่ออกจากบ้านได้ยาก
- แพลตฟอร์มเพลงและวิดีโอช่วยด้านการรำลึกความทรงจำและความมั่นคงทางอารมณ์
- เนื่องจากเป็นคนรุ่นที่มีความสัมพันธ์ทางสังคมเดิมมั่นคงอยู่แล้ว สมาร์ตโฟนจึงมีบทบาทในการเสริมความสัมพันธ์มากกว่าขัดขวางมัน
- งานวิจัยบางชิ้นยังสังเกตเห็นว่าการใช้อุปกรณ์ดิจิทัลอาจช่วยชะลอการเสื่อมถอยด้านการรับรู้
- เมตาอะนาลิซิสที่ศึกษาคนมากกว่า 400,000 คนพบว่า ผู้ใช้อุปกรณ์อายุ 50 ปีขึ้นไปมีอัตราการเสื่อมของความสามารถด้านการรับรู้ต่ำกว่า
ขั้นต่อไป: ขยายสู่โลกเสมือนจริง
- ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าประสบการณ์ VR ของผู้สูงอายุอาจช่วยการฟื้นฟูทางอารมณ์ได้
- ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าอายุ 85 ปีรายหนึ่งได้รับการเยียวยาทางอารมณ์ผ่านประสบการณ์ VR ที่จำลองบ้านและโรงเรียนในวัยเด็ก
- กรณีเช่นนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของมันในฐานะเครื่องมือใหม่สำหรับการดูแลสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในอนาคต
- โดยสรุป การเพิ่มขึ้นของการใช้หน้าจอในผู้สูงอายุไม่ได้สะท้อนเพียงความกังวลเรื่องการเสพติด แต่ยังบ่งชี้ถึงการมาถึงของวัฒนธรรมผู้สูงอายุดิจิทัลอีกด้วย
5 ความคิดเห็น
นี่มัน Black Mirror ชัด ๆ
ช่วงนี้มีข่าวปลอมแบบดีปเฟกเยอะขึ้นด้วย เลยยิ่งมองว่าอันตรายมาก
ปัญหาคือดูอะไร ไม่ใช่ว่าดูหน้าจอนานแค่ไหนถึงจะเป็นปัญหา
รู้สึกว่าสิ่งอย่างหนังสือพิมพ์ วิทยุ ป้ายประกาศต่าง ๆ ในสมัยก่อน ถูกแทนที่ด้วยโทรศัพท์มือถือแล้ว
ความเห็นจาก Hacker News
ลิงก์บทความนี้ในฉบับเก็บถาวร
เมื่อก่อนพ่อของฉันเคยมัดสายอีเธอร์เน็ตของที่บ้านรวมกันแล้วเอาไปซ่อนไว้ในตู้เสื้อผ้า
ปมนั้นเป็นวิธีพิเศษที่มีแต่พ่อเท่านั้นที่แกะได้ เลยไม่มีใครกล้าไปยุ่งเพราะกลัวว่าถ้าต่อกลับแล้วจะถูกจับได้
พ่อทำแบบนั้นเพื่อกันไม่ให้พวกเราหมกมุ่นกับเกมอย่าง Runescape หรือ Miniclip ตลอดช่วงหน้าร้อน
แต่ตอนนี้พอเห็นพ่อนั่งไถโซเชียลมีเดียทั้งวันแล้วมันก็ชวนให้รู้สึกย้อนแย้ง
ยิ่งน่าแปลกใจเพราะเมื่อก่อนพ่อเคยทำงานที่ต้องใช้ความคิดอย่างมาก
ดูเหมือนคนรุ่นพ่อแม่สมัยนี้จำนวนมากจะเป็นแบบนี้กันหมด เลยยิ่งทำให้ฉันไม่ชอบ YouTube หรือวิดีโอสั้นมากขึ้นไปอีก
ทั้งผู้สูงอายุ เด็ก วัยรุ่น และผู้ใหญ่ต่างก็อยู่ในภาวะติดหน้าจอกันหมด
ฉันคิดว่านี่คือโรคระบาดครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ
แถมบริษัทยักษ์ใหญ่ยังทุ่มเงินหลายพันล้านดอลลาร์ทุกเดือนเพื่อทำให้มันเสพติดยิ่งขึ้น
ในยุค 1970 มันถูกเรียกว่า “plug-in drug” และเหล่าแม่บ้านก็นั่งดูเกมโชว์กับละครต่อเนื่องกันทั้งวัน
สุดท้ายฉันคิดว่ามันก็เป็นแค่เครื่องมือเอาไว้ฆ่าความเบื่อ
หน้าจอ OLED, หูฟังไร้สาย และคอนเทนต์แบบปรับให้เหมาะกับแต่ละคนในปัจจุบัน คือจุดสูงสุดของสภาพแวดล้อมข้อมูลที่มนุษย์สร้างขึ้น
เหมือนกับที่โรคอ้วนเป็นผลพลอยได้จากความอุดมสมบูรณ์ การติดหน้าจอก็เป็นเพียงผลผลิตจากความอุดมสมบูรณ์เช่นกัน
พ่อแม่ของฉันก็ติด iPad กันเต็มตัวเหมือนกัน
เมื่อก่อนแทบไม่ใช้คอมพิวเตอร์เลย แต่พอเข้าสู่วัยปลาย 60 ก็ไถหน้าจอกันทั้งวัน
เวลาคุยกันอยู่ดี ๆ แล้วจู่ ๆ หยิบ iPad ขึ้นมาแล้วหลุดออกจากโลกจริงไปเลย มันทำให้ตกใจมาก
ให้ความรู้สึกเหมือนคนหยิบบุหรี่ขึ้นมาสูบอย่างอัตโนมัติ
ระหว่างคุยกันอยู่ก็หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาดู แล้วพอกลับมาก็ให้เราอธิบายส่วนที่พลาดไปใหม่
อยากได้คำแนะนำว่าควรรับมือกับสถานการณ์แบบนี้ยังไง
ลิงก์บทความจาก Business Times
กำลังดีบักอยู่เพราะเว็บไซต์ archive ใช้งานบน Safari ไม่ได้
ฉันก็เป็นผู้สูงวัยเหมือนกัน เวลาร่างกายไม่ค่อยดีฉันจะฟังวิทยุหรือเพลงคลาสสิก หรือไม่ก็อ่าน Hacker News
ฉันยังคงมีความอยากรู้อยากเห็นเรื่องเทคโนโลยีและข้อมูลอยู่มาก
เมื่อวานฉันไปเดินป่ามา แต่บางวันก็ใช้เวลาทั้งวันไปกับการจ้องหน้าจอเฉย ๆ
ทั้ง iPad บนเปียโน หน้าจอกล้อง และภาพพระอาทิตย์ขึ้นตอนเช้า — หน้าจอได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของฉันไปแล้ว
เป็นเรื่องธรรมดาที่คนรุ่นพ่อแม่จะหมกมุ่นกับหน้าจอ เพราะมีเวลาเยอะและมีทางเลือกอื่นน้อย
ฉันซื้อแท็บเล็ตให้แม่แล้วติดตั้ง ReVanced YouTube, Twitter และ VLC ให้
ตอนนี้แม่เป็นคนที่ใช้ NAS ที่บ้านมากที่สุด อ่านหนังสือบน Kindle และติดต่อได้ตลอดเวลาทาง Signal
ฉันคิดว่ามันยังดีกว่านั่งดูแต่ทีวีกับอ่านแต่หนังสือกระดาษ
ท้ายที่สุดแล้ว นี่ก็คือทิศทางที่เวลาว่างไหลไป แทนที่จะเป็นการทำงานสัปดาห์ละ 15 ชั่วโมงตามที่ Keynes เคยทำนาย กลับกลายเป็นว่าเด็กกับผู้สูงอายุเป็นคนที่ไม่ต้องทำงาน
ฉันเองก็เคยโดนพ่อแม่บ่นเมื่อก่อนว่าเอาแต่นั่งหน้าคอมพิวเตอร์นานเกินไป
แต่ตอนนี้พอเกษียณแล้วกลับติดสมาร์ตโฟนทั้งวัน
ตอนนี้ YouTube เข้ามาแทนที่ทีวีอย่างสมบูรณ์แล้ว
เพิ่งกลับมาจาก Reno ที่นั่นมีผู้สูงอายุหลายร้อยคนนั่งเล่นสล็อตแมชชีนวิดีโอกันทั้งวัน
โตมาใน Vegas เลยไม่ถึงกับแปลกใจ แต่นี่คือความจริงล้วน ๆ
หนัก ๆ เข้าบางคนไม่ยอมแม้แต่จะลุกไปห้องน้ำ จัดการกันตรงนั้นเลย
ทุกวันฉันเห็นผู้สูงอายุปล่อยให้สมองค่อย ๆ พังจากการดูวิดีโอปลอมที่สร้างโดย AIบน YouTube
สักวันหนึ่ง YouTube และบิ๊กเทคจะต้องรับผิดชอบต่อเรื่องนี้
คนส่วนใหญ่แค่ขี้เกียจคิด ก็เลยพอใจกับหน้าจอไปเลย
เทคโนโลยีแค่ทำให้ความต้องการนั้นถูกตอบสนองได้อย่างมีประสิทธิภาพขึ้นเท่านั้น
อาจเป็นเพราะมันกระตุ้นได้มากกว่าข่าวหรือละครก็ได้
แล้วทำไมถึงคิดว่า YouTube จะแตกต่างออกไป?
ฉันชอบที่บทความนี้ไม่ได้ใช้กรอบแบบ**‘generation’เพื่อแบ่งแยกคนต่างวัย
แต่คนรุ่นที่กำลังเกษียณในตอนนี้จริง ๆ แล้วก็คือGen X ยุคต้น**
คนที่เกิดปี 1965 ปีนี้อายุ 60 ปีแล้ว และเป็นรุ่นที่เติบโตมากับเครื่องเกมและ PC ตั้งแต่วัยรุ่น
ท้ายที่สุดแล้ว กลุ่มที่เรียกว่า “ผู้สูงอายุ” ก็ไม่ได้เป็นกลุ่มที่หยุดนิ่งตายตัว แต่เป็นเพียงกระบวนการที่คนรุ่นดิจิทัลกำลังมีอายุมากขึ้น
สักวันพวกเราก็จะไปยืนอยู่ตรงจุดนั้นเหมือนกัน
ถึงอย่างนั้นพวกเขาก็เคยซื้อ Atari ให้ตั้งแต่ต้นยุค 80 และต่ออินเทอร์เน็ตให้เร็วมาก เลยถือว่าเป็นคนที่เป็นมิตรกับเทคโนโลยีอยู่แล้ว
บางทีอาจเป็นบูมเมอร์ที่ใช้ชีวิตแบบ Gen X ก็ได้
พ่อแม่ของฉันก็ติดสมาร์ตโฟนเหมือนกัน และอัลกอริทึมโซเชียลมีเดียก็ทำให้เสพติดได้โดยไม่เกี่ยวกับอายุ
กลับกัน Gen X น่าจะเป็นคนรุ่นรอยต่อที่ได้สัมผัสทั้งโลกก่อนและหลังอินเทอร์เน็ต
"ผู้สูงอายุ เด็ก วัยรุ่น และผู้ใหญ่ต่างก็อยู่ในภาวะติดหน้าจอทั้งหมด' ฮือฮือ