ด้านมืดของ Jevons Paradox (The Dark Side of the Jevons Paradox)

ในยุค AI แนวคิด ‘Jevons Paradox’ กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง

เดิมทีคิดกันว่า:
“ถ้าเทคโนโลยีทำให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น การใช้ทรัพยากรก็จะลดลง”
แต่ในความเป็นจริง หลายครั้งกลับเป็นตรงกันข้าม

เหมือนกับตอนที่ประสิทธิภาพของเครื่องจักรไอน้ำดีขึ้น การใช้ถ่านหินไม่ได้ลดลงเลย ตรงกันข้าม ทั้งอุตสาหกรรมกลับขยายตัวจนการใช้ถ่านหินพุ่งสูงขึ้น

ตอนนี้ AI ก็อาจเป็นแบบเดียวกัน

• ต้นทุนการเขียนโค้ด ↓ → ความต้องการซอฟต์แวร์พุ่งสูง
• ต้นทุนการผลิตคอนเทนต์ ↓ → บทความ·วิดีโอ·เอกสารพุ่งสูง

ปัญหาไม่ได้จบแค่นี้

Cal Newport เรียกสิ่งนี้ว่า “ด้านมืดของ Jevons Paradox”

ยิ่งประสิทธิภาพสูงขึ้น ก็อาจทำให้เกิด:

• อีเมลมากขึ้น
• เอกสารมากขึ้น
• คอนเทนต์มากขึ้น
• การแจ้งเตือนและงานตรวจทานมากขึ้น

นั่นหมายความว่า
“ผลิตภาพที่เพิ่มขึ้น = คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น”
ไม่ได้เป็นจริงเสมอไป

ความเสี่ยงที่แท้จริงที่ AI สร้างขึ้น
อาจไม่ใช่ ‘งานไม่พอ’
แต่กลับเป็น ‘การผลิตส่วนเกินที่ไร้ความหมาย’

[tazuya]

มีตัวอย่างความย้อนแย้งแบบเดียวกันคือกรณีการประดิษฐ์เครื่องซักผ้า
หลังจากมีการประดิษฐ์เครื่องซักผ้า เวลาที่ต้องใช้กับงานบ้านลดลงอย่างมาก แต่ในเชิงย้อนแย้ง ความถี่ในการซักและปริมาณการซักโดยรวมกลับเพิ่มขึ้นอย่างมาก ในยุคที่ยังไม่มีเครื่องซักผ้า การซักผ้าต้องใช้แรงกายและเวลามาก โดยเฉลี่ยจึงซักชุดชั้นในสัปดาห์ละครั้ง และซักเสื้อผ้าชั้นนอกทุก 2–3 สัปดาห์ แต่เมื่อเครื่องซักผ้าถูกประดิษฐ์ขึ้น การซักแต่ละครั้งทำได้สะดวกขึ้น จึงกลายเป็นว่าซักชุดชั้นในทุกวัน และซักเสื้อผ้าชั้นนอกทุก 2–3 วัน ส่งผลให้ความถี่และปริมาณการซักเพิ่มขึ้นอย่างระเบิดเถิดเทิง ท้ายที่สุด หลังเครื่องซักผ้าแพร่หลาย แม้เวลาต่อหนึ่งงานจะลดลง แต่จำนวนครั้งในการซักและปริมาณงานโดยรวมกลับเพิ่มขึ้น กลายเป็น 'ความย้อนแย้งของระบบอัตโนมัติ'

https://www.youtube.com/shorts/IJz5HfHHhuk

[runableapp]

เป็นตัวอย่างที่ดีมากสำหรับอธิบายให้คนที่ไม่ได้อยู่สาย IT เข้าใจ แบบนี้คงอธิบายได้ง่ายขึ้นมากครับ

[awbrg789]

ดูเหมือนว่ามันได้เริ่มขึ้นแล้ว และต่อจากนี้ก็น่าจะรุนแรงขึ้นอีก..

[roxie]

ผมคิดว่า... ถ้าการเพิ่มขึ้นของผลิตภาพจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิต ก็ต้องเป็นผมคนเดียวที่มีผลิตภาพเพิ่มขึ้น